Opowieść podręcznej to znana dystopijna powieść Margaret Atwood o autorytarnym, religijnym państwie, w którym kobiety są pozbawione podstawowych praw i traktowane jak własność. Społeczeństwo w książce to skrajnie patriarchalny, teokratyczny i kastowy system, w którym obywatele są podzieleni na ściśle określone od ich użyteczności role. Na pierwszy rzut oka świat przedstawiony w książce może wydawać się jedynie mroczną fikcją. W rzeczywistości jednak wiele wydarzeń i pomysłów opisanych przez Atwood ma swoje odpowiedniki w historii.
Autorka nie chciała tworzyć historii opartej wyłącznie na wymyślonych okrucieństwach. Zależało jej na pokazaniu, do czego mogą prowadzić zjawiska, które już wcześniej pojawiały się w różnych miejscach i czasach. Dlatego zadbała o to, by wszystkie najważniejsze elementy świata przedstawionego miały swoje historyczne precedensy.
W trakcie dyskusji przyjżeliśmy się się prawdziwym wydarzeniom, postaciom i systemom, które zapene stały się inspiracją dla Opowieści podręcznej. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, dlaczego wizja Margaret Atwood jest tak przekonująca i wciąż budzi niepokój.
Oto kilka konkretnych przykładów:
- Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych – niewolnice były często zmuszane do rodzenia dzieci swoim właścicielom, a ich potomstwo stawało się własnością pana. Przypomina to sytuację podręcznych, których wartość wynika głównie z ich zdolności do rodzenia dzieci.
- Rządy talibów w Afganistanie – kobiety miały ograniczony dostęp do edukacji, pracy i życia publicznego, a ich zachowanie i ubiór były ściśle kontrolowane przez państwo oraz religię.
- Reżim w Iranie po rewolucji islamskiej w 1979 roku – wprowadzono obowiązkowe zasłanianie włosów przez kobiety oraz szereg ograniczeń dotyczących ich życia społecznego i prawnego.
- Procesy czarownic w Europie i Ameryce Północnej – kobiety oskarżane o nieposłuszeństwo lub łamanie norm społecznych były publicznie karane, a nawet skazywane na śmierć.
- Programy eugeniczne w XX wieku – między innymi w nazistowskich Niemczech czy niektórych stanach USA państwo ingerowało w kwestie rozrodczości, decydując, kto może mieć dzieci, a kto powinien zostać wysterylizowany.
- Dyktatury i państwa totalitarne – takie jak Niemcy czy Związek Radziecki, gdzie obywatele byli stale obserwowani, zachęcani do donoszenia na siebie nawzajem i karani za sprzeciw wobec władzy. W Opowieści podręcznej podobną rolę pełnią „Oczy”, czyli tajna policja Gileadu.
